Mansuroğlu Mah. 288/3 Sok. No: 1 Selvili 2 Apt. A Blok K: 5 D: 19 Bayraklı / İzmir
+90 (232) 464 80 00
info@sakaryaalgan.com

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

A. Genel Bilgi 

Bu yazıda kıdem tazminatına hak kazanma koşulları incelenmeksizin ne zaman istenebilir (= muacceliyet) olacağı, talep edilecek faiz türü, faizin işletilmesinde temel alınacak tarih, zamanaşımı süresi ve başlangıç tarihi, hesaplamada temel alınacak ücret, ispat yükünün kimde olduğu ve ne şekilde hesaplanacağı izah edilecektir.

Kıdem tazminatının iş akdinin sona erdiği tarihte ödenmemesi durumunda ödenmeyen süre için sözleşmenin fesih tarihinden başlamak kaydıyla mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır. Bu durum 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinin 12. fıkrasında düzenlenmiştir. Bu hükme göre;

“Kıdem   tazminatının   zamanında   ödenmemesi   sebebiyle   açılacak davanın sonunda hakim gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.”

Kıdem tazminatının tabi olduğu zamanaşımının tespiti açısından tazminatın istenebilir hâle geldiği tarihin tespit edilmesi gerekmektedir. 7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 15. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’na Ek Madde 3 eklenmiştir. Bu düzenleme, kıdem tazminatına ilişkin 10 yıl olan zamanaşımı süresini 5 yıla indirmiştir.

Kıdem tazminatına ilişkin zamanaşımı süresindeki değişikliğin yürürlüğüne ilişkin Geçici Madde 8’de düzenleme yapılmıştır. Bu hüküm şu şekildedir:

“Ek 3 üncü madde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra sona eren iş sözleşmelerinden kaynaklanan yıllık izin ücreti ve tazminatlar hakkında uygulanır.

Ek 3 üncü maddede belirtilen yıllık izin ücreti ve tazminatlar için bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan zamanaşımı süreleri, değişiklikten önceki hükümlere tabi olmaya devam eder. Ancak, zamanaşımı süresinin henüz dolmamış kısmı, ek 3 üncü maddede öngörülen süreden uzun ise, ek 3 üncü maddede öngörülen sürenin geçmesiyle zamanaşımı süresi dolmuş olur.”

Hükme göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra sona eren iş sözleşmelerinden kaynaklı kıdem tazminatı alacağı için 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanacaktır. Maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce sona eren iş sözleşmelerinden kaynaklı kıdem tazminatı alacağı için 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanacaktır. Buna karşın 10 yıllık zamanaşımı süresinin geri kalan kısmı 5 yıldan fazla ise bu durumda 5 yılın geçmesiyle alacağın zamanaşımına uğrayacağı ifade edilmiştir.

Kıdem tazminatının hesabında son brüt ücret temel alınır. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinin 10. fırkasında  ve 12. fıkrasında şu ifadelere yer verilmiştir:

“Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.

Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, tazminata esas ücret,işçinin işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.”

B. Hesaplama 

a. İşe Giriş Tarihi ve İş Sözleşmesinin Sona Erme Tarihi

Kıdem tazminatının hesabında son brüt ücrete (= Aşağıda net ücretin brüt ücrete, brüt ücretin net ücrete ne şekilde çevrileceği hususu anlatılacaktır.) ek maddi (Örneğin: Yemek ücreti, yol ücreti) ve / veya ayni menfaatler (Örneğin: Kıyafet yardımı) eklenerek hesaplama yapılacaktır.

Çalışanın kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı iddiası işveren tarafından ispatlanmalıdır.

Kıdem tazminatı hesaplanırken öncelikle çalışanın işe girdiği tarih ile sözleşmenin sona erdiği tarih tespit edilmeli ve iki tarih arasındaki fark bulunmalıdır. Farkın yıl, ay ve gün olarak hesap edilmesi sonrasında güne çevrilmesi gerekmektedir; ancak genel hatlarıyla bilgisayarlarda bulunan “Tarih Hesaplama” programı ya da iki tarih arasındaki farkın hesaplanmasını sağlayan internet siteleri kullanılabilir.

b. Son Ücretin Nete / Brüte (Aylık) Çevrilmesi

Net ücretin brüt ücrete, brüt ücretin net ücrete çevrilmesi konusunda iki yol bulunmaktadır. Birinci yol şu şekildedir:

Net Ücret / 0,71491 = Brüt Ücret

Örn: 1.429,82-TL Net / 0,71491 = 2.000,00-TL

Brüt Ücret X 0,71491 = Net Ücret

Örn: 2.000,00-TL Brüt X 0,71491 = 1.429,82-TL Net

İkinci yolda brüt ücretin net ücrete çevrilmesi şu şekildedir:

Brüt Ücret X 0,14 (Sigorta Primi İşçi Payı)

Brüt Ücret X 0,01 (İşsizlik Sigortası Primi İşçi Payı)

______________________________________________________________________________

Brüt Ücret – (Sigorta Primi İşçi Payı + İşsizlik Sigortası Primi İşçi Payı) = Gelir Vergisi Matrahı

______________________________________________________________________________

Gelir Vergisi Matrahı X 0,15 (Gelir Vergisi)

Brüt Ücret X %0,00759 (Damga Vergisi)

______________________________________________________________________________

Brüt Ücret – (Sigorta Primi İşçi Payı + İşsizlik Sigortası Primi İşçi Payı + Gelir Vergisi + Damga Vergisi) = Net Ücret

Örn:

2.000,00-TL Brüt

2.000,00-TL X %14 = 280,00-TL

2.000,00-TL X 0,01 = 20,00-TL

2.000,00-TL – 300,00-TL = 1.700,00-TL

1.700,00-TL X 0,15 = 255,00-TL

2.000,00-TL X %0,00759 = 15,18-TL

2.000,00-TL – 280,00-TL – 20,00-TL – 255,00-TL – 15,18-TL = 1.429,82-TL.

İkinci yolda net ücretin brüt ücrete çevrilmesi şu şekildedir:

Net Ücret X 0,19583 = SSK Primi 

Net Ücret  0,01399 = İşsizlik Sigortası 

Net Ücret X 0,17834 = Aylık Gelir Vergisi

Net Ücret X 0,01062 = Damga Vergisi 

Net Ücret + SSK Primi + İşsizlik Sigortası + Aylık Gelir Vergisi + Damga Vergisi = Brüt Ücret

Örn: 

c. Kıdem Tazminatına Esas Ücretin Belirlenmesi ve Kıdem Tazminatı Tavanı

Son aylık brüt ücret hesaplandıktan sonra 30’a bölünerek günlük brüt ücret bulunur. 

Günlük brüt ücrete, yemek ödemesi, yol ödemesi gibi ek ödemelerin günlük karşılığı hesaplanarak eklenir. Eklemeyle birlikte günlük brüt ücrete ulaşılır. 

Örn: Çalışanın aylık son brüt ücretinin 2.000,00-TL olduğunu kabul edersek günlük ücreti 66,67-TL olacaktır. Günlük yemek ücretinin brüt 10,00-TL ve yol ücretinin brüt 10,00-TL olduğunu kabul edersek çalışanın tazminata esas günlük ücreti 86,67-TL olacaktır. Bu durumda aylık tazminata esas ücret 2.600,00-TL olarak karşımıza çıkmaktadır. 

Aylık tazminata esas ücretin kıdem tazminatı tavanını geçmemesi gerekmektedir.

d. Kıdem Tazminatı Hesabı

Kıdem tazminatının hesabında toplam çalışılan sürenin 30 gün (1 ay) ile çarpılması, 365’e (1 yıl) bölünmesi ve sonrasında çıkan rakamın tazminata esas ücret ile çarpılması gerekmektedir. Bu durumda hak kazanılan brüt kıdem tazminatı bulunacaktır. 

Brüt kıdem tazminatının netinin hesaplanması için brüt tazminatın 0,00759 oranı (Damga Vergisi) ile çarpılması ve çıkan sonucun brüt tazminattan düşülmesi gerekmektedir. 

Örn: 

Yukarıda yer verilen oranlar temel alınarak excel formatında bir hesap tablosu oluşturulması mümkündür. 

*Bu makalede yer alan sorunlardan herhangi birini ayrıntılı olarak tartışmak isterseniz bizimle irtibata geçmenizi rica ederiz.

**Bu makale hukukî sorunlar ve gelişmeler hakkında genel bilgi vermektedir. Belirli bir hukukî tavsiye sunmayı amaçlamamaktadır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir